Regluleg fiskneysla

Fiskur er góð uppspretta ýmissa næringarefna sem eru mikilvæg fyrir fósturþroska. Má þar nefna prótein, joð, omega-3 fitusýrur (meðal annars DHA) og D-vítamín.

Hvað ætti ég að borða mikið?

Þunguðum konum er ráðlagt að borða fisk að minnsta kosti 2-3 sinnum í viku, þar af einu sinni feitan fisk (t.d. lax eða silung). Óhætt er að njóta þess að borða algengar fisktegundir á borð við ýsu, þorsk, smálúðu, steinbít, skötusel, silung og lax á meðgöngu. 

Mikilvægi á meðgöngu

  • Fiskneysla þungaðra kvenna hefur verið tengd við betri útkomu meðgöngu og minni líkur á meðgöngukvillum. 
  • Þörf fyrir joð eykst á meðgöngu en joð gegnir mikilvægu hlutverki í fósturþroska. 
  • Omega-3 fitusýrur eru nauðsynlegar fyrir þroska miðtaugakerfis fóstursins. 
  • Rannsóknir benda til þess að fiskneysla (öruggra fisktegunda) móður á meðgöngu geti haft jákvæð áhrif á þroska barna.

Óæskilegar fisk og fuglategundir

Ýmsar fisktegundir (og sjávarfuglar) geta innihaldið óæskileg efni á borð við þungmálma og önnur efni sem geta verið skaðleg fyrir fósturþroska. Ekki er mælt með neyslu á hráum fiski (eða hráu kjöti) á meðgöngu vegna hættu á sýkingum.

  • Á meðgöngu ætti að forðast alveg að borða grafinn lax, kaldreyktan lax, harðfisk, sushi með hráum fiski, súrsaðan hval, þorsklifur, hákarl, sverðfisk, fýl og fýlsegg.
  • Túnfisk og búra ætti ekki að borða oftar en einu sinni í viku.
  • Túnfisk í dós, svartfuglsegg og hrefnukjöt ætti ekki að borða oftar en tvisvar sinnum í viku.

Heimildir

Brantsæter AL, Abel MH, Haugen M, Meltzer HM. Risk of suboptimal iodine intake in pregnant Norwegian women. Nutrients. 2013 Feb 6;5(2):424-40. doi: 10.3390/nu5020424.

Brantsæter AL, Birgisdottir BE, Meltzer HM, Kvalem HE, Alexander J, Magnus P, Haugen M. Maternal seafood consumption and infant birth weight, length and head circumference in the Norwegian Mother and Child Cohort Study. Br J Nutr. 2012 Feb;107(3):436-44. doi: 10.1017/S0007114511003047. Epub 2011 Jul 18.

Caspersen IH, Knutsen HK, Brantsæter AL, Haugen M, Alexander J, Meltzer HM, Kvalem HE. Dietary exposure to dioxins and PCBs in a large cohort of pregnant women: results from the Norwegian Mother and Child Cohort Study (MoBa). Environ Int. 2013 Sep;59:398-407. doi: 10.1016/j.envint.2013.07.001. Epub 2013 Aug 2.

Gunnarsdottir I, Gustavsdottir AG, Steingrimsdottir L, Maage A, Johannesson AJ, Thorsdottir I. Iodine status of pregnant women in a population changing from high to lower fish and milk consumption. Public Health Nutr. 2013 Feb;16(2):325-9. doi: 10.1017/S1368980012001358. Epub 2012 May 21.

Halldorsson TI, Meltzer HM, Thorsdottir I, Knudsen V, Olsen SF. Is high consumption of fatty fish during pregnancy a risk factor for fetal growth retardation? A study of 44,824 Danish pregnant women. Am J Epidemiol. 2007 Sep 15;166(6):687-96. Epub 2007 Jul 13.

Hanke W, Haugen M, Heppe DH, Heude B, Inskip HM, Jaddoe VW, Jansen M, Kelleher C, Meltzer HM, Merletti F, Moltó-Puigmartí C, Mommers M, Murcia M, Oliveira A, Olsen SF, Leventakou V, Roumeliotaki T, Martinez D, Barros H, Brantsaeter AL, Casas M, Charles MA, Cordier S, Eggesbø M, van Eijsden M, Forastiere F, Gehring U, Govarts E, Halldórsson TI, Sun Y, Vestergaard M, Christensen J, Olsen J, Olsen SF. Intake of marine n-3 fatty acids during pregnancy and risk for epilepsy in the offspring: a population-based cohort study. Epilepsy Res. 2010 Oct;91(2-3):267-72. doi: 10.1016/j.eplepsyres.2010.08.001. Epub 2010 Aug 24.

Jörundsdóttir H, Halldorsson TI, Gunnlaugsdottir H.PFAAs in Fish and Other Seafood Products from Icelandic Waters. J Environ Public Health. 2014;2014:573607. doi: 10.1155/2014/573607. Epub 2014 Mar 20.

Matur og meðganga. Fróðleikur fyrir konur á barneignaaldri. Lýðheilsustöð, Heilsugæslan og Matvælastofnun 2008.

Nordic Nutrition Recommendations 2012.Integrating nutrition and physical activity. Nordic Council of Ministers 2014.http://www.norden.org/en/publications/publikationer/2014-002

Oken E, Østerdal ML, Gillman MW, Knudsen VK, Halldorsson TI, Strøm M, Bellinger DC, Hadders-Algra M, Michaelsen KF, Olsen SF. Associations of maternal fish intake during pregnancy and breastfeeding duration with attainment of developmental milestones in early childhood: a study from the Danish National Birth Cohort. Am J Clin Nutr. 2008 Sep;88(3):789-96.

Oken E, Ning Y, Rifas-Shiman SL, Rich-Edwards JW, Olsen SF, Gillman MW. Diet during pregnancy and risk of preeclampsia or gestational hypertension. Ann Epidemiol. 2007 Sep;17(9):663-8. Epub 2007 May 23.

Olsen SF, Østerdal ML, Salvig JD, Kesmodel U, Henriksen TB, Hedegaard M, Secher NJ. Duration of pregnancy in relation to seafood intake during early and mid pregnancy: prospective cohort. Eur J Epidemiol. 2006;21(10):749-58. Epub 2006 Nov 17.

Olsen SF, Secher NJ. Low consumption of seafood in early pregnancy as a risk factor for preterm delivery: prospective cohort study. BMJ. 2002 Feb 23;324(7335):447.

Pele F, Polanska K, Porta D, Richiardi L, Robinson SM, Stigum H, Strøm M, Sunyer J, Thijs C, Viljoen K, Vrijkotte TG, Wijga AH, Kogevinas M, Vrijheid M, Chatzi L. Fish intake during pregnancy, fetal growth, and gestational length in 19 European birth cohort studies. Am J Clin Nutr. 2014 Mar;99(3):506-16. doi: 10.3945/ajcn.113.067421. Epub 2013 Dec 11.

Sun Y, Vestergaard M, Christensen J, Olsen J, Olsen SF. Intake of marine n-3 fatty acids during pregnancy and risk for epilepsy in the offspring: a population-based cohort study. Epilepsy Res. 2010 Oct;91(2-3):267-72. doi: 10.1016/j.eplepsyres.2010.08.001. Epub 2010 Aug 24.

Vejrup K, Brantsæter AL, Knutsen HK, Magnus P, Alexander J, Kvalem HE, Meltzer HM, Haugen M. Prenatal mercury exposure and infant birth weight in the Norwegian Mother and Child Cohort Study. Public Health Nutr. 2013 Oct 8:1-10. [Epub ahead of print]